Nhật Bản tốn hơn 126 tỷ USD dự trữ ngoại hối để cứu đồng Yên nhưng tỷ giá nhanh chóng bật trở lại mức đỉnh 40 năm. Trong khi đó tại Việt Nam, dù thanh khoản hệ thống ngân hàng bớt căng thẳng và tỷ giá hạ nhiệt, mặt bằng lãi suất huy động vẫn chưa thể giảm. Hai câu chuyện ở hai quy mô khác nhau, nhưng cùng chỉ ra một bản chất: áp lực cấu trúc không thể giải quyết bằng các biện pháp kỹ thuật ngắn hạn.
Tóm lược
Nhật Bản chi 126 tỷ USD can thiệp thị trường ngoại hối trong hai đợt (tháng 4-5 và tháng 7/2026). Đồng Yên chỉ phục hồi vài giờ rồi tiếp tục giảm vượt mốc 160 JPY/USD.
Mỹ phải tham gia hỗ trợ Nhật qua công cụ FIMA Repo và FX-swap để tránh áp lực bán tháo trái phiếu Chính phủ Mỹ (UST). Động thái này buộc Fed mở rộng bảng cân đối, tạo ra xung đột trực tiếp với mục tiêu thắt chặt tiền tệ.
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tăng lãi suất lên 1% và thu hẹp bảng cân đối. Đồng Yên — vốn là nguồn vốn giá rẻ (funding currency) tài trợ cho tài sản toàn cầu suốt 20 năm qua — đang đắt lên, đẩy chi phí vốn (COF) toàn cầu tăng theo.
Tại Việt Nam, NHNN đã nới lỏng một số chỉ tiêu an toàn và dòng vốn ngoại cải thiện. Tuy nhiên, lãi suất huy động không giảm do chênh lệch kỳ hạn nguồn vốn nghiêm trọng: tín dụng bất động sản đọng lại buộc ngân hàng phải đua huy động vốn trung-dài hạn.
Vĩnh Hoàn (VHC) ghi nhận doanh thu tháng 7/2026 giảm 10% YoY, chủ yếu do thị trường Mỹ giảm 36% từ mức nền cao cùng kỳ năm trước. Luỹ kế 7 tháng doanh thu vẫn tăng 6%.
Điều kiện để lãi suất Việt Nam giảm bền vững: không chỉ nằm ở thanh khoản ngắn hạn của NHNN, mà ở tiến độ xử lý các tài sản kém hiệu quả (nợ bất động sản) trong bảng cân đối ngân hàng.
Can thiệp ngoại hối: Khi 126 tỷ USD chỉ mua được vài giờ hạ nhiệt
Cuối tháng 4/2026, Bộ Tài chính Nhật Bản chi 73,6 tỷ USD mua đồng Yên khi tỷ giá chạm 160,7 JPY/USD. Đồng Yên hồi phục 3%, nhưng đúng một tháng sau, đà giảm quay lại. Tháng 7, tỷ giá thủng mốc 164 JPY/USD — mức thấp nhất 40 năm.
Ngày 30/7, Nhật Bản tung tiếp 52,8 tỷ USD. Ngay hôm sau, BOJ giữ nguyên lãi suất 1,0%, tỷ giá lại bật ngược về 160 JPY/USD.
Hơn 126 tỷ USD dự trữ quốc gia tan biến chỉ để đổi lấy vài nhịp hồi tính bằng giờ.
Tại sao can thiệp đơn độc thất bại? Vì nguyên nhân gốc rễ — chênh lệch lãi suất sâu sắc giữa Mỹ và Nhật cùng chi phí nhập khẩu năng lượng tăng cao do xung đột Trung Đông — không thay đổi. Các quỹ phòng hộ tiếp tục bán khống đồng Yên, đặt cược vào vùng 162–165 JPY/USD. Can thiệp ngoại hối mà không đi kèm nâng lãi suất quyết liệt chỉ như muối bỏ bể.
Đằng sau sự phối hợp Mỹ - Nhật: Fed vào thế lưỡng nan
Ngày 31/7/2026, Mỹ chính thức phối hợp với Nhật Bản can thiệp mua JPY.
Nếu Nhật Bản bán thẳng trái phiếu Mỹ (UST) để lấy USD mua JPY, lợi suất UST kỳ hạn 10 năm (vốn đang ở mức cao 4,75%) sẽ bị đẩy lên mạnh hơn, gây nguy hiểm cho tài chính công của Mỹ. Mỹ không muốn điều này.
Giải pháp được lựa chọn: Nhật cầm cố UST cho Fed qua cơ chế FIMA Repo để lấy thanh khoản USD, sau đó dùng USD này mua JPY.
Nghiệp vụ này giúp Nhật không phải bán tháo UST. Nhưng hệ quả ngược lại trút lên Fed: Fed phải tiếp nhận lượng UST cầm cố, làm bảng cân đối kế toán mở rộng.
Fed rơi vào thế lưỡng nan. Một mặt muốn thắt chặt tiền tệ để kiểm soát lạm phát, mặt khác lại phải mở rộng bảng cân đối để gánh thanh khoản cho Nhật Bản. Việc thu hẹp bảng cân đối trở nên bất khả thi, vô hình trung tạo áp lực làm suy yếu đồng USD trong dài hạn nếu các hợp đồng này kéo dài.
Hệ quả toàn cầu: Chi phí vốn không còn rẻ
Trong hơn 20 năm, BOJ duy trì lãi suất âm, bơm tiền qua QE và kiểm soát đường cong lợi suất. Đồng Yên trở thành nguồn vốn tài trợ (funding currency) rẻ nhất thế giới.
Hầu hết các quốc gia châu Á có ít nhất 5% nguồn tài trợ nước ngoài nguồn gốc từ JPY. Tại Việt Nam, các ngân hàng lớn như VCB, CTG, VPB đều có cổ đông chiến lược Nhật Bản mang theo nguồn vốn giá rẻ này.
Hiện nay, BOJ bắt đầu nâng lãi suất lên 1% và thu hẹp bảng cân đối.
Khi đồng Yên mạnh lên và lãi suất tại Nhật tăng, các giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) đảo ngược. Chi phí vay mượn bằng đồng Yên tăng lên đồng nghĩa với việc chi phí vốn (COF) trên toàn thế giới bị đẩy lên một mặt bằng mới. Thời kỳ dòng vốn ngoại giá rẻ tràn ngập các thị trường mới nổi đã kết thúc.
Việt Nam: Tại sao mặt bằng lãi suất chưa thể hạ nhiệt?
Trong tháng 6 và 7/2026, thanh khoản hệ thống ngân hàng Việt Nam bớt căng thẳng, tỷ giá hạ về vùng 26.200 VND/USD. Bộ Tài chính và NHNN nới lỏng các tỷ lệ an toàn (như tính tiền gửi Kho bạc vào LDR hay nới tỷ lệ SFL).
Tuy nhiên, lãi suất huy động trên thị trường 1 vẫn tăng. Tại sao?
Nguyên nhân không nằm ở thanh khoản ngắn hạn, mà ở chênh lệch kỳ hạn nguồn vốn (term mismatch).
Nhiều khoản tín dụng bất động sản đang được cơ cấu hoặc gia hạn. Các tài sản này nằm trên bảng cân đối nhưng không tạo ra dòng tiền. Vòng quay tín dụng chậm lại buộc các ngân hàng phải liên tục huy động vốn trung và dài hạn để “gánh” các tài sản đọng này.
Đó là lý do lãi suất tăng không chỉ ở kỳ hạn 12 tháng mà lan sang cả kỳ hạn 3–6 tháng. Ngân hàng không chỉ thiếu tiền, họ đang tái cơ cấu lại kỳ hạn của nguồn tiền gửi.
VHC: Lỗ hổng từ thị trường Mỹ và câu chuyện cơ cấu doanh thu
Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn (VHC) công bố doanh thu tháng 7/2026 giảm 10% YoY.
Nguyên nhân chính: thị trường Mỹ giảm mạnh 36%. Tháng 7 năm ngoái (2025), các đối tác Mỹ đã đẩy mạnh gom hàng sớm để né đợt áp thuế đối ứng, tạo ra mức nền so sánh cao kỷ lục. Khi hiệu ứng này qua đi, doanh thu quay về mức thực.
Bức tranh theo mảng kinh doanh:
Phi lê đông lạnh và sản phẩm liên quan: giảm 8% YoY.
Collagen & Gelatin (C&G): giảm mạnh 42% YoY, phản ánh sức mua suy yếu ở mảng chăm sóc sức khỏe.
Sản phẩm giá trị gia tăng: tăng 108% YoY nhờ mức nền thấp.
Điểm tích cực: Luỹ kế 7 tháng đầu năm 2026, doanh thu VHC đạt 7,5 nghìn tỷ đồng (+6% YoY). Tăng trưởng vẫn duy trì đồng đều ở Châu Âu (+7%), Trung Quốc (+13%) và các thị trường khác (+18%).
VHC cho thấy bức tranh điển hình của doanh nghiệp xuất khẩu: tăng trưởng tổng thể vẫn ổn định, nhưng biên lợi nhuận và doanh thu ngắn hạn chịu biến động lớn bởi chính sách thương mại và chu kỳ tồn kho của thị trường trọng điểm Mỹ.
Bối cảnh quốc tế
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiếp tục chịu áp lực nâng lãi suất khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật tăng ở tất cả các kỳ hạn. Trong khi đó, Fed vẫn duy trì lãi suất ở mức cao, khiến chi phí vay offshore của các ngân hàng thương mại Việt Nam đắt đỏ hơn.
Cơ chế tác động: Chi phí vốn quốc tế neo cao → Ngân hàng Việt Nam hạn chế vay nợ nước ngoài → Ngân hàng Nhà nước phải thận trọng trong việc bơm thanh khoản VND để bảo vệ tỷ giá.
Thông tin khác & Sự kiện sắp tới
Lợi suất UST 10 năm neo ở vùng 4,75% — Mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008, tiếp tục gây áp lực lên chi phí vay mượn toàn cầu.
Dự trữ ngoại hối Nhật Bản giảm mạnh — Việc tiêu tốn 126 tỷ USD làm dấy lên lo ngại về dư địa can thiệp tỷ giá bằng tiền mặt của BOJ trong giai đoạn tới.
Tỷ giá VND/USD duy trì quanh 26.200 — Trạng thái tỷ giá tương đối ổn định giúp NHNN có thêm không gian điều hành thanh khoản.
Đề xuất bỏ trần tỷ lệ tiền gửi Kho bạc — Bộ Tài chính đề xuất không áp dụng trần tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước từ nguồn ngân sách nhàn rỗi sang hệ thống ngân hàng, hỗ trợ nguồn vốn cho các TCTD.
Tín hiệu kích hoạt công cụ mua ngoại tệ giao ngay — Chênh lệch giữa tỷ giá mua của NHNN và tỷ giá trung tâm tiệm cận mức 5%, có thể kích hoạt NHNN mua ngoại tệ, bơm tiền đồng vào hệ thống.
FDI thực hiện đạt kỷ lục — Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài giải ngân tiếp tục là điểm sáng hỗ trợ cán cân thanh toán của Việt Nam.
Giải ngân đầu tư công cải thiện chậm — Tốc độ giải ngân có tiến triển nhưng chưa đủ nhanh để tạo cú hích thanh khoản rộng khắp cho nền kinh tế.
Mảng Collagen & Gelatin của VHC sụt giảm 42% — Tín hiệu cần theo dõi chặt chẽ về biên lợi nhuận của VHC do đây là mảng có biên lợi nhuận cao.
Thị trường Trung Quốc của VHC tăng 13% trong 7 tháng — Trung Quốc đang bù đắp một phần sụt giảm từ thị trường Mỹ cho xuất khẩu cá tra.
Lịch công bố dữ liệu lạm phát Mỹ (CPI) tuần tới — Yếu tố quyết định bước đi tiếp theo của Fed đối với lãi suất điều hành.
Về chúng tôi
Sứ mệnh của Helices là mang đến cho khách hàng và cổ đông hiệu quả đầu tư vượt trội, gắn với kiểm soát rủi ro và duy trì sự liêm chính trong mọi hoạt động.
Hotline (Zalo): 0986.61.61.93
Trở thành khách hàng để nhận phân tích chuyên sâu, đồng hành chiến lược và cơ hội đầu tư được sàng lọc kỹ lưỡng: Sản phẩm & Dịch vụ Helices
— Helices
Kiến Sản – Nâng Tầm